NHẮC LẠI SINH LÝ
Các
viêm gan virus là các nhiễm trùng toàn thân với tác động ưu thế đối với tế bào gan
gây các tổn thương viêm và các biến đổi thoái hóa của tế bào gan, trong một số trường
hợp tình trạng này có thể dẫn tới xơ hóa và xơ gan. Có 6 týp viêm gan virus
chính đã được phân lập (virus viêm gan A, virus B, virus C, virus D [hay delta], virus E và virus G). Mỗi
loại viêm gan virus do một loại virus khác nhau gây nên và khác biệt nhau về thời
gian ủ bệnh, mức độ nặng và đường lây truyền (Bảng 1).
1. Virus viêm gam A (Hepatitis A virus [HAV]): Trước đây được gọi là viêm gan nhiễm trùng (infectious hepatitis) có thời
gian ủ bệnh từ 2 đến 7 tuần (trung bình là 4 tuần) và được lây truyền chủ yếu
qua đường phân-miệng. Thể viêm gan do virus A không có triệu chứng rất thường
gặp ở trẻ nhỏ. Ở người lớn, các thể có triệu chứng thường gặp với: giai đoạn
trước khi xảy ra vàng da (phase préictérique) kéo dài từ 1 đến 3 tuần với các
biểu hiện mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn và nôn, đau từng lúc vùng hạ sườn phải, hội
chứng nhiễm virus (hội chứng cúm) với sốt nhẹ, đau đầu, đau cơ, đau khớp và nổi
mày đay. Giai đoạn vàng da với hoàng đảm, phân bạc màu, nước tiểu vàng sẫm và
đôi khi là ngứa. Loại viêm gan này không dẫn đến tình trạng viêm gan mạn. Hiện
tại đã có vaccin phòng viêm gan A. XN đối với viêm gan A nhằm phát hiện kháng
thể IgM và IgG.
2. Virus viêm gan B (Hepatitis B [HBV]): Được
trình bàỵ riêng trong bài huyết thanh học chẩn đoán virus viêm gan B.
3. Virus viêm gan C (Hepatitis C [HCV]): Đã một
thời được gọi là (viêm, gan không phải A - không phải B) có thời
gian ủ bệnh từ 2 đến 25 tuần (trung bình 7 đến 9 tuần) và được lây truyền chủ yếu
do tiếp xúc với máu và các dịch cơ thể. Loại viêm gan này cũng có thể được
truyền bệnh qua kim tiêm tĩnh mạch bị nhiễm bẩn và sử dụng kim tiêm bị nhiễm virus
để xăm trổ hay xiên lỗ để đeo khuyên. Về phương diện lâm sàng, viêm gan C tương
tự như viêm gan B, song thường nhẹ hơn (các triệu chứng thường nghèo nàn hơn
viêm gan B với 90% các trường hợp không có biểu hiện vàng da). Ở giai đoạn cấp,
tăng nồng độ các enzym transaminase thường ở mức độ vừa (gấp 5-10 lần bình thường). Tuy nhiên, các
giao động trong nồng độ transaminase thường được thấy với các giai đoạn có thời
gian thay đổi mà trong các giai đoạn này enzym gan có
thể bình thường
hay gần bình thường. Loại viêm gan này cũng có thể tiến triển tới ung thư
gan, rất hay tiến triển thành viêm gan mạn và xơ gan. XN đối với viêm gan C
nhằm phát hiện sự có mặt của các kháng thể HCV. Chuyển dạng huyết thanh xảy ra
muộn và thường xuất hiện sau 15-30 ngày kể từ đỉnh tăng nồng độ transaminases.
